Design Director là gì? Người định hướng cho các nhân sự thiết kế

Design Director là ai? Vai trò, nhiệm vụ và lộ trình phát triển

Sáu giờ chiều ở một agency. Chín giờ sáng mai phải gửi concept cho khách hàng. Trên màn hình là ba phương án từ ba designer khác nhau, và chỉ một phương án được ra khỏi cửa.

Người quyết định là Design Director.

Định nghĩa vị trí & ý nghĩa của vai trò

Design Director là người chịu trách nhiệm cuối cùng về chất lượng và định hướng thiết kế của một tổ chức hoặc một mảng sản phẩm lớn. Ở agency, mọi bản thiết kế phải qua Design Director trước khi gửi khách hàng; họ thường báo cáo trực tiếp cho CEO và là người đứng đầu đội design.

Design Director không phải người vẽ đẹp nhất phòng. Họ là người biết thiết kế nào đúng với mục tiêu của khách hàng, đúng với thương hiệu, và đủ chắc để bảo vệ trước một khách hàng khó tính. Thứ họ đóng góp cho agency là phán đoán: nhìn ba phương án và nói được vì sao chọn một.

Chức danh này mang hai nghĩa tùy môi trường. Ở agency và studio, Design Director là người đứng đầu đội design. Ở công ty sản phẩm lớn, Director thường là cấp quản lý trên Design Manager và dưới Head of Design hoặc VP. Thang nghề công khai của GitLab là một ví dụ: Director of Product Design phụ trách nhiều Product Design Manager ở nhiều mảng sản phẩm. Bài này tập trung vào nghĩa thứ nhất, nhưng phần lớn kỹ năng ở hai nghĩa là giống nhau.

Design Director khác gì với Head of Design và Design Manager?

Từ góc nhìn của Design Director, khác biệt nằm ở đối tượng mà mỗi người chịu trách nhiệm. Design Manager chịu trách nhiệm với từng designer. Head of Design chịu trách nhiệm với cả tổ chức. Design Director chịu trách nhiệm với chính sản phẩm thiết kế: thứ cuối cùng mà khách hàng hoặc người dùng nhìn thấy.

Ở agency nhỏ và vừa, bạn thường không gặp đủ ba vai: Design Director kiêm luôn việc của Design Manager, còn chiến lược do CEO quyết. Ở công ty sản phẩm vài trăm người, cả ba có thể cùng tồn tại và xếp thành ba tầng.

Vì sao vai trò này ngày càng quan trọng?

Công cụ thiết kế ngày càng nhanh. Với Figma, thư viện component và AI, một designer có thể ra năm phương án trong một buổi chiều. Khi tạo phương án trở nên rẻ, giá trị dịch chuyển sang việc chọn đúng phương án và giải thích được vì sao. Đó là công việc cốt lõi của Design Director.

Ở agency, áp lực còn đến từ khách hàng. Agency làm nhiều dự án cùng lúc, cho nhiều ngành khác nhau. Nếu không có một người giữ chuẩn chung, chất lượng sẽ phụ thuộc vào việc dự án rơi vào tay designer nào, và một sản phẩm kém gửi đi là uy tín của cả agency bị trừ.

Họ thường làm những loại nhiệm vụ gì?

Duyệt thiết kế trước khi gửi khách: Xem lại mọi concept và bản thiết kế ở các mốc quan trọng, quyết định bản nào đủ tốt, bản nào cần làm lại. Đây là cổng chất lượng cuối cùng của agency.

Định hướng sáng tạo cho dự án: Ở đầu dự án, cùng designer chốt hướng đi: phong cách hình ảnh, cách tiếp cận trải nghiệm, những điều cần tránh. Một định hướng rõ ngay từ đầu tiết kiệm nhiều vòng làm lại hơn bất kỳ buổi duyệt nào ở cuối.

Trình bày và bảo vệ thiết kế trước khách hàng: Tham gia những buổi trình bày quan trọng, giải thích lý do đằng sau thiết kế, và xử lý khi khách hàng muốn đổi hướng giữa chừng. Khách hàng là một dạng stakeholder đặc biệt: họ trả tiền và duyệt cuối, nhưng lại không phải người dùng của sản phẩm.

Phân công designer cho dự án: Cùng Project Manager quyết định ai làm dự án nào, dựa trên kỹ năng và tải việc. Một dự án thương mại điện tử cần người hiểu luồng thanh toán; một dự án nhận diện cần người mạnh về hình ảnh.

Kèm cặp và phát triển designer: Ở agency không có Design Manager riêng, Design Director kiêm luôn việc góp ý, đánh giá và đề xuất lên cấp cho đội design.

Xây chuẩn và tài sản dùng chung: Quy tắc trình bày, thư viện mẫu, quy trình bàn giao mockup cho developer. Những thứ này giúp agency giữ chất lượng đều khi đội đông lên, hoặc khi phải thuê thêm freelancer lúc cao điểm.

Họ thường có những kỹ năng chính nào?

Con mắt thẩm mỹ và phán đoán thiết kế: Nhìn ra trong vài phút một thiết kế lệch ở đâu: chữ, lưới, khoảng cách, hay cả hướng đi. Quan trọng hơn, giải thích được vì sao, để lần sau designer tự nhìn ra.

Hiểu cả UI, UX và thương hiệu: Agency nhận đủ loại việc, từ website, app đến nhận diện thương hiệu. Design Director không cần giỏi nhất ở từng mảng, nhưng phải đủ hiểu để duyệt đúng.

Trình bày và thuyết phục: Biến một quyết định thiết kế thành lập luận mà khách hàng hiểu và đồng ý, kể cả khi điều đó khác với ý ban đầu của họ.

Quản lý nhiều dự án cùng lúc: Chuyển qua lại giữa ba bốn dự án trong một ngày mà không mất mạch của từng dự án.

Ra quyết định dưới áp lực thời gian: Biết khi nào là “đủ tốt để gửi” và khi nào phải xin khách thêm một ngày, vì cả hai lựa chọn đều có cái giá của nó.

Góp ý để người khác tiến bộ: Duyệt thiết kế không chỉ là chọn đúng hay sai. Mỗi lần duyệt là một lần dạy designer cách nhìn.

Lịch sử của vai trò này

Design Director có gốc từ ngành quảng cáo. Ngày 1/6/1949, Bill Bernbach cùng Ned Doyle và Maxwell Dane mở agency Doyle Dane Bernbach (DDB) ở New York. Theo MediaVillage, Bernbach và Phyllis K. Robinson là những người đầu tiên ghép copywriter và art director thành một đội sáng tạo, thay vì để chữ và hình làm riêng rồi ráp lại. Những chiến dịch như “Think Small” cho Volkswagen hay “We Try Harder” cho Avis trở thành biểu tượng của cuộc cách mạng sáng tạo trong quảng cáo, và mô hình art director, creative director vừa duyệt vừa dẫn dắt đội sáng tạo lan ra toàn ngành.

Khi agency nhận thêm việc làm website rồi app, vai trò này mở rộng và đổi tên: từ Art Director chuyên về hình ảnh sang Design Director chịu trách nhiệm cả trải nghiệm người dùng. Trong khi đó, ở các công ty sản phẩm, chữ “Director” dần được dùng cho cấp quản lý trên Design Manager. Hai nghĩa cùng tồn tại đến ngày nay, và người làm nghề cần đọc kỹ mô tả công việc thay vì chỉ đọc chức danh.

Họ thường học ngành nào hoặc chuyển từ ngành nào sang?

Xuất phát từ Graphic Design và Art Direction

Con đường truyền thống ở agency: Graphic Designer lên Senior, Art Director, rồi Design Director. Điểm mạnh mang theo là con mắt hình ảnh và kinh nghiệm làm việc với khách hàng. Điểm khó nhất là bổ sung tư duy trải nghiệm người dùng: một thiết kế đẹp trong buổi trình bày vẫn có thể hỏng khi người dùng thật bắt đầu bấm.

Xuất phát từ UI/UX và Product Design

Ngày càng nhiều Design Director đi lên từ UI/UX Designer, nhất là ở các agency chuyên làm sản phẩm số. Họ mạnh về luồng, cấu trúc thông tin và bàn giao cho developer. Điểm cần bổ sung là kỹ năng trình bày và thương lượng với khách hàng, thứ ít được luyện khi chỉ làm trong một team sản phẩm.

Từ freelancer lên

Một số freelancer có nhiều năm làm việc trực tiếp với khách hàng được agency mời về làm Design Director, hoặc tự mở studio và trở thành Design Director của chính mình. Điểm khó là chuyển từ làm một mình sang dẫn dắt một đội, nơi kết quả không còn nằm hết trong tay mình.

Làm việc cùng Design Director như thế nào?

Ở agency, Design Director là quản lý chuyên môn trực tiếp của bạn, còn việc hằng ngày đến từ Project Manager của dự án. Bạn báo cáo cho Design Director nhưng nhận việc từ Project Manager. Hiểu rõ hai đường này giúp bạn tránh được rất nhiều rắc rối.

Bạn nhận được gì từ Design Director?

Định hướng ở đầu dự án, phản hồi ở mỗi vòng duyệt, và sự bảo vệ khi khách hàng yêu cầu điều không hợp lý. Mỗi vòng duyệt với Design Director là một buổi học: họ nhìn ra những thứ bạn chưa đủ kinh nghiệm để thấy.

Bạn cần chuẩn bị gì để Design Director làm được việc?

Design Director có rất ít thời gian cho mỗi dự án. Hãy mang đến buổi duyệt một bản tóm tắt ngắn: mục tiêu của khách hàng, hai ba phương án bạn đã thử, phương án bạn đề xuất và lý do. Đặt các phương án cạnh nhau trong một frame thay vì bắt họ lướt qua cả file. Ghi chú rõ chỗ nào bạn chưa chắc và cần họ quyết.

Khi chấm bài cuối khóa, mình hay gặp những bạn có thiết kế khá tốt nhưng không nói được vì sao chọn màu này, cỡ chữ kia. Ở agency, đó chính là lý do một bản thiết kế bị trả về.

Những điểm hay vướng và cách xử lý

Bị yêu cầu làm lại sát deadline: Chuyện này xảy ra thường xuyên ở agency. Cách giảm là đưa thiết kế cho Design Director xem sớm, ngay từ bản phác thảo, thay vì đợi đến bản hoàn chỉnh.

Design Director và Project Manager nói hai điều khác nhau: Project Manager cần gửi đúng hạn, Design Director muốn sửa thêm. Đừng tự chọn một bên; báo cho cả hai biết đánh đổi và để họ thống nhất.

Khách hàng góp ý trái với hướng đã chốt: Đừng tự sửa theo khách rồi gửi luôn. Mang góp ý về cho Design Director, vì họ là người chịu trách nhiệm cuối cùng về những gì agency gửi đi.

Hướng phát triển: họ sẽ trở thành vai trò gì nếu thăng cấp?

Creative Director: Mở rộng từ thiết kế sang toàn bộ hoạt động sáng tạo của agency, gồm cả nội dung, chiến dịch và thương hiệu.

Head of Design ở công ty sản phẩm: Mang con mắt chất lượng và kinh nghiệm dẫn đội sang môi trường sản phẩm, nơi họ cần học thêm cách đo kết quả thiết kế bằng hành vi người dùng.

Partner hoặc nhà sáng lập studio: Nhiều Design Director trở thành đồng sở hữu agency hoặc mở studio riêng, nơi uy tín cá nhân của họ chính là thứ mang khách hàng về.

Cố vấn thiết kế: Làm việc với nhiều doanh nghiệp để đánh giá và định hướng thiết kế mà không cần một đội riêng.

Kết luận

Design Director cho thấy một điều mà nhiều bạn mới học UI/UX hay bỏ qua: làm ra phương án chỉ là một nửa công việc, nửa còn lại là giải thích được vì sao phương án đó đúng. Ở agency, thiết kế không kèm lý lẽ thì dù đẹp cũng khó qua cửa.

Trên lộ trình UI/UX Product Designer tại TELOS Academy, khóa Nền Tảng Về UI Design (8 buổi) dạy bạn đúng thứ ngôn ngữ mà Design Director dùng khi duyệt: typography, màu sắc và contrast, grid và hệ thống khoảng cách. Học xong, bạn áp dụng màu, chữ, lưới và khoảng cách có lý do chứ không theo cảm giác. Nếu bạn nhắm tới agency, nhánh Web Design Chuyên Sâu rẽ ra ngay sau đó cho bạn thêm một dự án website thực tế, với landing page và các khối thương mại điện tử, đúng loại việc agency thường nhận.

Nếu bạn muốn mỗi lần đưa thiết kế lên bàn duyệt đều có lý lẽ đi kèm, hãy bắt đầu với khóa Nền Tảng Về UI Design tại TELOS Academy.