Bố cục website là gì? Người mới cần lưu ý điều gì?
Bố cục website (Layout) là sơ đồ sắp xếp vị trí và kích thước của các thành phần chức năng (UI Element), các yếu tố thiết kế (graphic element), các nội dung văn bản và thông tin trên một trang web. Hãy hình dung layout như một bản thiết kế tổng thể, một canvas giúp cố định các mảnh ghép như logo, menu, button, link, hình ảnh và nội dung vào những vị trí nhất định.
Mục đích cốt lõi của layout không chỉ dừng lại ở việc làm cho trang web đẹp mắt, mà quan trọng hơn là tạo ra một sự điều hướng có chủ đích cách người xem theo dõi nội dung. Một layout tốt sẽ dẫn dắt mắt người dùng đi qua những thông tin quan trọng nhất một cách tự nhiên, giúp họ hiểu thông điệp của trang web, chủ sở hữu hoặc câu chuyện của website mà không cần nỗ lực quá nhiều.
Trong bối cảnh website chuyên nghiệp, layout đóng vai trò:
- Hệ thống hoá thông tin: Chia nhỏ nội dung thành các phần dễ đọc, phân định các cụm và giúp người dùng dễ theo dõi
- Định hướng hành vi: Đặt các nút (CTA) quan trọng (như “Mua ngay” hay “Liên hệ”) ở những vị trí trọng yếu trên màn hình.
- Tương thích kỹ thuật: Đảm bảo các thành phần có thể tự động co giãn và sắp xếp lại một cách hợp lý khi chuyển từ màn hình máy tính sang điện thoại (Responsive).
Trong thời kì mà mọi thông tin bắt đầu dịch chuyển từ thế giới vật lý lên internet, cách tư duy dàn trải thông tin trên một cuốn sách, tờ báo dần biến thành một trang web hay cổng thông tin điện tử. Layout của Website là thành phẩm của quá trình thích ứng này, chuyên môn thiết kế layout website là sự giao thoa giữa tư duy logic và nghệ thuật sắp xếp, giúp biến những dữ liệu thô thành một trải nghiệm người dùng mạch lạc và hiệu quả.
Ngoài bố cục website, bạn còn cần phải hiểu về User Persona và thiết kế website cần học những gì để tạo thành một bố cục website hoàn chỉnh!
Các khái niệm khi nói về bố cục website
Là một người mới đang muốn thiết kế bạn sẽ nhận được rất nhiều thuật ngữ khi tìm hiểu về thiết kế web. TELOS tạm liệt kê cho bạn một vài khái niệm vừa cơ sở vừa dễ hình dung để chuẩn bị cho hành trình thiết kế web lâu dài hơn về sau
Trang chủ
Trang chủ là trang web mặc định mà người dùng sẽ nhìn thấy đầu tiên khi họ truy cập vào một tên miền (ví dụ như trang academy.telos.vn). Đây là điểm khởi đầu cho mọi hành trình khám phá của khách hàng trên website của bạn.
Trang chủ không ra đời để chứa toàn bộ thông tin của doanh nghiệp. Tuy nhiên nó lại chính là gian phòng tiếp đón khách ghé thăm, nên phần lớn các thông tin quan trọng đều nằm ở đây. Trang chủ vì vậy đóng 3 vai trò chiến lược:
- Tạo ấn tượng đầu tiên: Chỉ trong khoảng 3-5 giây đầu tiên, trang chủ phải trả lời được cho khách hàng câu hỏi: “Đây là đâu? Họ có thứ tôi cần không? Họ có uy tín không?”
- Trung tâm điều hướng: Trang chủ đóng vai trò như một bảng chỉ dẫn thông minh, giúp người dùng biết mình nên đi tiếp vào trang “Sản phẩm”, “Dịch vụ” hay “Liên hệ”.
- Các thông tin chắt lọc và tinh hoa: Nó là nơi chắt lọc những gì tinh túy nhất, những thế mạnh nổi bật nhất của doanh nghiệp để trưng bày ra ngoài “mặt tiền”.
Các trang con
Trang con (Subpages/Inner pages) là tất cả những trang web nằm bên trong một website, được kết nối từ trang chủ thông qua thanh điều hướng (Menu) hoặc các đường dẫn nội bộ. Nếu trang chủ đóng vai trò như “đại sảnh” đón khách, thì các trang con chính là những “phòng chức năng” riêng biệt. Tại đây, thông tin được trình bày chi tiết và chuyên sâu về một chủ đề cụ thể như: danh mục sản phẩm, mô tả dịch vụ, câu chuyện thương hiệu hoặc thông tin liên hệ.
Về mặt chiến lược, trang con giúp phân loại nội dung một cách khoa học, ngăn chặn việc trang chủ bị quá tải dữ liệu. Mỗi trang con thường tập trung vào một mục tiêu duy nhất, giúp giải đáp thắc mắc của khách hàng một cách minh bạch và thúc đẩy họ đi đến hành động cụ thể. Một hệ thống trang con được tổ chức tốt không chỉ mang lại trải nghiệm mượt mà cho người dùng mà còn giúp công cụ tìm kiếm (như Google) hiểu rõ các giá trị mà doanh nghiệp cung cấp, từ đó nâng cao uy tín cho toàn bộ website.
Thường trong quá trình thiết kế web, Designer và đội ngũ lập trình web sẽ dùng Sitemap hoặc IA (Cấu trúc thông tin) để quan sát toàn bộ các trang chủ và trang con của một trang web để có thể hình dung mạch lạc cấu trúc kỹ thuật của một website. Đọc thêm về khái niệm đó ở bài này
Các thành phần UI của website
UI Elements (Thành phần giao diện) là những đơn vị cấu trúc nhỏ nhất và trực quan nhất mà người dùng nhìn thấy và tương tác trên một trang web. Nếu coi website là một ngôi nhà, thì UI Elements chính là những chi tiết nội thất cụ thể như tay nắm cửa, công tắc điện hay ngăn kéo. Chúng đóng vai trò là “ngôn ngữ giao tiếp” giữa người dùng và hệ thống, giúp chuyển đổi các nhu cầu của khách hàng thành những hành động kỹ thuật thực tế. Dưới đây là các thành phần cơ bản nhất:
- Button: Thành phần tương tác giúp người dùng thực hiện một hành động gì đó khi nhấn vào
- Header: Khu vực đầu trang chứa nhận diện và thanh điều hướng chính.
- Footer: Khu vực chân trang chứa thông tin liên hệ và điều khoản v.v….
- Input Field: Các ô trống dùng để nhập liệu hoặc thu thập dữ liệu (như để đăng nhập, điền số dt, email…
Trong quy trình thiết kế, các thành phần này không đứng riêng lẻ mà được tổ chức thành một Hệ thống thiết kế (Design System) đồng nhất. Việc hiểu rõ từng UI Element giúp bạn kiểm soát được tính nhất quán về kích thước, màu sắc và trải nghiệm của người dùng. Một nút bấm (Button) tốt phải trông đủ nổi bật để kích thích hành vi nhấn, trong khi các ô nhập liệu (Input Field) cần sự rõ ràng để giảm thiểu sai sót khi khách hàng điền thông tin. Các kiến thức này bạn sẽ gặp lại khi học chuyên sâu hơn trong những bài học về Nền tảng UI hoặc Web Design
Đối với người mới bắt đầu, việc làm chủ các UI Elements chính là học cách sử dụng các “viên gạch Lego” để xây dựng nên những khối nội dung lớn hơn. Khi bạn đã nắm vững cách thiết kế và sử dụng từng thành phần nhỏ này, việc lắp ghép chúng thành một bố cục (Layout) hoàn chỉnh cho trang chủ hay trang con sẽ trở nên logic và dễ dàng hơn rất nhiều.
Các section/block
Nếu UI Elements là những “viên gạch” nhỏ nhất, thì Section (Phân đoạn) và Block (Khối) chính là những khu vực chứa thông tin, hình thành những cụm nội dung hoặc chức năng cụ thể. Đây là các cấp độ trung gian giúp nhóm những thành phần nhỏ lại với nhau để thực hiện một chức năng hoặc truyền tải một thông điệp cụ thể, giúp bố cục (Layout) trở nên mạch lạc và dễ quản lý hơn. Nếu liên tưởng đến một cuốn sách hay một tạp chí, thì chương/ chuyên mục chính là những thứ tương đương.
Chia rõ hơn thì:
- Section: Phân đoạn lớn theo chiều ngang để chia nhỏ trang web. Ví dụ trên trang chủ có 1 section riêng cho việc để lại đánh giá của khách hàng cũ.
- Block: Đơn vị chứa nội dung nhỏ hơn nằm trong mỗi section. Ví dụ một block là một box nhỏ chứa form điền thông tin để tư vấn.
Việc thiết kế theo Section và Block giúp bạn chuyển từ tư duy “vẽ từng chi tiết rời rạc” sang tư duy “quy hoạch không gian theo ý đồ”. Trong quy trình làm việc tập thể, cách chia này cực kỳ quan trọng vì nó không chỉ đơn thuần là làm mạch lạc hơn về cách tổ chức thông tin, mà nó còn giúp lập trình viên dễ dàng hiểu được cấu trúc để “đổ code” và tái sử dụng các khối nội dung ở nhiều trang khác nhau. Chẳng hạn, một “Block sản phẩm” có thể xuất hiện ở cả Trang chủ lẫn Trang danh mục, giúp tiết kiệm thời gian thi công và đảm bảo sự đồng nhất cho toàn bộ ngôi nhà số.
Đối với người mới, học cách phân chia Section và Block một cách logic chính là chìa khóa để tạo ra những website trông chuyên nghiệp và gọn gàng. Khi bạn nhìn vào một website bất kỳ, hãy thử “bóc tách” nó thành các phân đoạn ngang (Section) và các ô nội dung (Block), bạn sẽ thấy việc làm web thực chất là một trò chơi lắp ghép đầy thú vị.
Anatomy của một trang chủ
Đã hiểu được một vài khái niệm như trên rồi, giờ nếu chúng ta nhìn vào một trang chủ điển hình của một website chúng ta sẽ thấy cách bố cục website được thể hiện ra sẽ như thế nào.
Cùng làm thử một case study phân tích nhé. Đây là một screenshot của web của TELOS Academy.
Trong hình chúng ta có thể thấy khá rõ các thành phần cơ bản như header, footer và hero banner– đây là những thành phần đã tạo thành những UX pattern mà mọi user đều quen thuộc.
Khi đi vào các phần nội dung, nhà thiết kế sẽ cố tính tạo ra những section thông điệp cụ thể và các định hướng để đi về những trang con hoặc dịch vụ cụ thể.
Section về lộ trình – giới thiệu một hướng để học viên có thể lựa chọn và Button CTA rõ ràng
Section về các khoá học – giúp học viên hình dung được các sản phẩm cụ thể với các thông tin quan trọng.
Section về video – giúp người xem có thể dùng một phương tiện khác để hiểu thêm về chất lượng trung tâm nếu họ quan tâm.
Section các showcase học viên & section về những nhận xét của cựu học viên – để minh chứng chất lượng đầu ra của dịch vụ đào tạo và những cảm nhận hài lòng của học viên.
Với phân tích thế này chúng ta sẽ thấy bố cục của một website thật ra sẽ là một sự sắp xếp các nội dung và chức năng sao cho truyền tải hết những gì mà chủ sở hữu muốn thể hiện và điều hướng người dùng đến với việc đặt hàng, đăng ký, liên hệ với doanh nghiệp nhằm tạo ra những đơn hàng tiềm năng.
Học gì để thiết kế bố cục website?
Lưu ý thêm là nếu bạn chỉ đang muốn làm một trang web thôi chứ không phải học để trở thành một chuyên viên thì thật ra cái bạn cần là một dịch vụ làm website, chứ không phải một khoá học. Hãy xem bài viết này để hiểu rõ hơn.
Học để trở thành một web designer là câu trả lời chính xác nhất. Nhưng cụ thể hơn thì học những kiến thức gì?
- Học về thiết kế UI/UX tổng thể để hiểu về cả công cụ và kiến thức kĩ thuật
- Học về các thành phần UI nền tảng, để biết sẽ cần sử dụng những UI Elements nào vào trường hợp nào
- Học về Design System để chuẩn bị cho những hệ thống giao diện phức tạp cần quy luật và nhất quán
- Học chuyên sâu về Web Design và Code để hiểu được những gì thực tế ngoài kia những người có chuyên môn họ đang làm gì
Đăng ký học ngay tại form này, giáo vụ TELOS sẽ chăm sóc bạn ngay.
