--- title: Card Sorting là gì? Cách hiểu người dùng sắp xếp thông tin trong đầu họ slug: card-sorting-la-gi-va-y-nghia-cua-card-sorting url: https://academy.telos.vn/card-sorting-la-gi-va-y-nghia-cua-card-sorting generated_date: 2026-11-06 07:28:35 --- Card Sorting là phương pháp nghiên cứu UX trong đó người dùng tự sắp xếp các tấm thẻ ghi nội dung của sản phẩm thành từng nhóm, rồi đặt tên cho các nhóm đó. Kết quả cho team biết người dùng nghĩ thông tin nào đi chung với thông tin nào, để dựng menu và danh mục theo cách họ sẽ đi tìm. Phương pháp này rẻ, làm được bằng giấy và bút, nhưng dễ bị dùng sai. Phần dưới đi qua nguồn gốc, các hình thức open, closed, hybrid, 4 bước thực hiện, 2 ví dụ thật và những lúc không nên dùng. Định nghĩa Card Sorting là gì? Ý nghĩa của Card Sorting ------------------------------------------------------- ### Định nghĩa Card Sorting Card Sorting (sắp xếp thẻ) là bài tập trong đó mỗi tấm thẻ ghi 1 mục nội dung hoặc 1 tính năng, và người tham gia gom các thẻ thành nhóm theo logic của riêng họ. Người tham gia có thể làm trên giấy hoặc trên công cụ online. Đầu ra là dữ liệu về cách người dùng phân loại thông tin, dùng làm nền cho [kiến trúc thông tin (Information Architecture) của sản phẩm](https://academy.telos.vn/information-architecture-la-gi-vs-sitemap/). Hãy hình dung một gia đình vừa chuyển tới nhà mới và người chồng nhận việc xếp đồ vào tủ bếp. Anh xếp theo cách anh thấy hợp lý: đồ nhựa một ngăn, đồ thủy tinh một ngăn, mọi thứ có nắp vào ngăn dưới cùng. Sáng hôm sau, người vợ nấu bữa sáng và mất 5 phút mới tìm ra chai nước mắm, vì nó nằm cạnh lọ nước rửa chén do cùng là chai nhựa. Cô ấy không cần biết tủ được xếp theo chất liệu. Cô ấy cần mọi thứ để nấu canh nằm gần bếp. Cách sửa đơn giản nhất là để người nấu tự xếp lại. Card Sorting làm đúng việc đó với sản phẩm số, và gần như mọi chi tiết trong căn bếp đều có bản tương ứng. Tủ bếp là cấu trúc menu, các món đồ là nội dung, ngăn tủ là danh mục, và nhãn dán trên ngăn là tên mục trên thanh điều hướng. Người chồng giống team product xếp theo sơ đồ phòng ban của công ty. Người vợ là người dùng, người đi tìm theo việc cần làm. Card Sorting không đo xem menu có dễ dùng không. Phương pháp này chỉ cho thấy [mental model (mô hình hình dung trong đầu) của người dùng](https://academy.telos.vn/mental-model-la-gi-ux-research-design/) về cách thông tin được tổ chức. Nói ngắn gọn: thiết kế điều hướng tốt là thiết kế khớp với cách người dùng đã sắp sẵn thông tin trong đầu. ### Tại sao Card Sorting được tạo ra? Card Sorting có gốc từ tâm lý học nhận thức. Theo [Usability Body of Knowledge của UXPA](https://www.usabilitybok.org/card-sorting), các nghiên cứu về cách con người sắp xếp và nhóm sự vật đã có từ ít nhất thập niên 1950, trước khi có giao diện máy tính. Ngành thiết kế web mang phương pháp này vào khi các trang bắt đầu có hàng trăm mục nội dung và không ai biết nên chia menu thế nào. Một mốc hay được nhắc là dự án SunWeb, mạng nội bộ của Sun Microsystems năm 1994. Jakob Nielsen và team viết 51 loại thông tin lên thẻ giấy và nhờ 4 nhân viên xếp. Từ đó team chốt 15 nhóm chính cho trang chủ, theo [bài tổng kết của Nielsen Norman Group](https://www.nngroup.com/articles/1994-design-sunweb-sun-microsystems-intranet/). Năm 2009, Donna Spencer xuất bản cuốn [Card Sorting: Designing Usable Categories](https://rosenverse.rosenfeldmedia.com/books/card-sorting) tại Rosenfeld Media. Cuốn sách gom cách chuẩn bị thẻ, chạy phiên và phân tích kết quả thành quy trình hoàn chỉnh. Từ đó phương pháp này trở thành công cụ quen thuộc của người làm kiến trúc thông tin. ![Card Sorting](https://academy.telos.vn/wp-content/uploads/2026/11/Card-Sorting.png) ### Card Sorting giải quyết vấn đề gì? Vấn đề hay gặp nhất là menu được chia theo cách công ty tổ chức, không theo cách người dùng đi tìm. Một trang ngân hàng có mục “Sản phẩm cá nhân” và “Dịch vụ ngân hàng số” vì đó là tên 2 khối trong công ty. Người dùng muốn khóa thẻ khẩn cấp thì không biết mở mục nào. Phương pháp này thường được dùng ở 2 thời điểm. Lần đầu là trước khi vẽ [sitemap](https://academy.telos.vn/sitemap-la-gi/) cho sản phẩm mới, khi team đã có danh sách nội dung nhưng chưa có cấu trúc. Lần thứ hai là khi làm lại điều hướng của sản phẩm đang chạy, lúc dữ liệu cho thấy người dùng hay tìm không thấy nội dung. Người mới hay nhầm Card Sorting với 2 phương pháp cũng có thẻ hoặc cây thư mục. Bảng dưới tách 3 phương pháp theo câu hỏi mà mỗi cái trả lời. Tiêu chíCard SortingTree TestingAffinity DiagramCâu hỏi trả lờiNgười dùng nhóm thông tin thế nào?Người dùng có tìm được mục X trong cấu trúc này không?Dữ liệu research nói lên điều gì?Ai sắp xếpNgười dùngNgười dùng đi tìm, không sắp xếpTeam researchĐầu vàoDanh sách nội dung, tính năngCây menu dạng chữ, chưa có giao diệnGhi chú phỏng vấn, quan sátĐầu raNhóm và tên nhóm do người dùng đề xuấtTỉ lệ tìm đúng, đường đi của từng ngườiNhóm insightGiai đoạnTrước khi dựng cấu trúcSau khi có cấu trúc nhápSau khi thu thập dữ liệuCard Sorting và Tree Testing thường đi thành cặp. Bước sort cho ra cấu trúc nháp, Tree Testing kiểm tra cấu trúc nháp đó trước khi team vẽ giao diện. ### Ai dùng, ai nhận thành phẩm? **UX Researcher hoặc UX Designer** chuẩn bị thẻ, tuyển người, chạy phiên và phân tích. Ở team nhỏ không có researcher riêng, designer tự làm từ đầu tới cuối. Trong các phương pháp [UX Research](https://academy.telos.vn/ux-research-la-gi-tu-duy-hay-chuc-danh/), đây là phương pháp designer có thể tự làm ngay từ dự án đầu tiên. **Information Architect hoặc Content Designer** dùng kết quả để đặt tên mục menu và chia danh mục. Tên nhóm mà người dùng tự đặt thường là gợi ý nhãn tốt hơn tên do team nghĩ ra. **Product Manager** nhận báo cáo để quyết định thứ tự ưu tiên khi làm lại điều hướng. **Developer** nhận cấu trúc cuối cùng dưới dạng sitemap, để dựng route và danh mục trong hệ thống quản lý nội dung (CMS). Các hình thức và cách thực hiện Card Sorting -------------------------------------------- ### Open, Closed và Hybrid **Open Card Sorting:** người tham gia tự tạo nhóm và tự đặt tên nhóm. Đây là dạng khám phá, dùng khi team chưa có cấu trúc hoặc muốn biết người dùng gọi các nhóm bằng từ gì. **Closed Card Sorting:** team đưa sẵn tên các nhóm, người tham gia chỉ việc bỏ thẻ vào. Đây là dạng đánh giá, dùng khi đã có danh mục và muốn biết người dùng có xếp nội dung vào đúng chỗ team dự kiến không. **Hybrid Card Sorting:** team đưa sẵn nhóm, nhưng người tham gia được tạo thêm nhóm mới khi thấy thẻ không hợp nhóm nào. Dạng này hợp khi cấu trúc mới chắc được một phần. Ngoài cách phân loại trên, phiên có thể là moderated (có người điều phối ngồi cùng, hỏi vì sao xếp như vậy) hoặc unmoderated (người tham gia tự làm trên công cụ online). Moderated cho lý do đằng sau mỗi lựa chọn. Unmoderated cho nhiều dữ liệu hơn trong thời gian ngắn hơn. ### Bước 1: Chọn nội dung đưa lên thẻ Mỗi thẻ là 1 mục nội dung người dùng sẽ đi tìm, viết bằng từ ngữ đời thường. Usability Body of Knowledge ghi nhận các khuyến nghị từ 20 tới 200 thẻ, và công cụ online bắt đầu khó dùng khi gần 100 thẻ. Ở dự án SunWeb kể ở dưới, 51 thẻ được xếp xong trong khoảng 30 phút, một mốc tham khảo tốt cho đợt sort đầu tiên. Tránh để chữ trên thẻ trùng với tên nhóm dự kiến. Thẻ “Câu hỏi thường gặp về thanh toán” sẽ kéo người tham gia bỏ vào nhóm “Thanh toán” chỉ vì giống chữ. Cũng không trộn thẻ cấp cha và cấp con, như “Thú cưng” và “Giống chó”, vì người tham gia sẽ không biết nên xếp chúng ngang hàng hay lồng nhau. ### Bước 2: Tuyển người tham gia Người tham gia phải là người dùng thật hoặc đúng nhóm người dùng mục tiêu. Đồng nghiệp trong công ty đã thuộc cấu trúc nội bộ nên sẽ xếp theo phòng ban. Về số lượng, [Jakob Nielsen (2004)](https://www.nngroup.com/articles/card-sorting-how-many-users-to-test/) khuyên dùng 15 người. Ông so kết quả của nhóm nhỏ với nhóm lớn: 5 người cho độ tương quan 0,75, 15 người lên 0,90, 30 người lên 0,95. Con số 5 người quen thuộc của [Usability Testing](https://academy.telos.vn/usability-testing-la-gi-ux-design/) không áp dụng ở đây, vì bài sort tìm điểm chung của nhiều người, không tìm lỗi. ### Bước 3: Chạy phiên sắp xếp Đưa thẻ cho người tham gia, xáo thứ tự thẻ khác nhau cho mỗi người để thứ tự không ảnh hưởng tới kết quả. Lời dặn chỉ cần 1 câu: hãy gom các thẻ theo cách bạn thấy chúng thuộc về nhau, rồi đặt tên cho mỗi nhóm. Với phiên moderated, nhờ người tham gia nói to suy nghĩ khi xếp. Những câu như “thẻ này để đâu cũng được” hay “chỗ này chắc là ở mục Tài khoản” là dữ liệu quý hơn chính kết quả xếp. ### Bước 4: Phân tích kết quả Với ít người và ít thẻ, đọc bằng mắt là đủ: trải các nhóm ra, tìm những thẻ hay đi cùng nhau. Khi dữ liệu nhiều hơn, các công cụ online tạo sẵn 2 biểu đồ chính. **Similarity matrix (ma trận tương đồng):** bảng cho biết bao nhiêu phần trăm người tham gia xếp 2 thẻ bất kỳ vào cùng nhóm. Ô càng đậm, 2 thẻ càng nên nằm gần nhau. **Dendrogram (biểu đồ cây):** sơ đồ phân nhánh cho thấy thẻ nào gộp với thẻ nào trước, rồi các nhóm nhỏ gộp thành nhóm lớn ra sao. Đây là nguồn chính để phác cấu trúc nháp. Ngoài 2 biểu đồ, hãy đọc danh sách tên nhóm do người dùng đặt. Nếu nhiều người cùng gọi một nhóm là “Tiền của tôi” thay vì “Quản lý tài chính”, đó là gợi ý nhãn menu đáng thử. ### Ví dụ thực tế: SunWeb và Cyber Security Hub **SunWeb của Sun Microsystems (1994).** Team viết 51 loại thông tin lên thẻ giấy cỡ 3×4 inch, nhờ 4 nhân viên chưa tham gia các nghiên cứu khác xếp thành nhóm, rồi gom nhóm nhỏ thành nhóm lớn và đặt tên. Mỗi phiên khoảng 30 phút. Một người phân tích kết quả bằng mắt trong khoảng 2 giờ và chốt 15 nhóm cấp đầu, mỗi nhóm thành 1 mục có icon trên trang chủ. Về sau team chạy thêm phân tích cụm bằng thống kê, kết quả rất gần với cách gom bằng mắt. Một đợt sort nhỏ, làm bằng giấy, vẫn đủ để ra quyết định cho cả trang chủ. **Cyber Security Hub của Bộ Giáo dục Anh.** Trang này hướng dẫn trường học về an ninh mạng. Trang chủ cũ chia nội dung thành 2 mục “What you can do now” và “What you need to know”, và người dùng khó đoán bài nào nằm ở mục nào. Theo [nhật ký thiết kế của dự án](https://design-histories.education.gov.uk/cyber-security-hub/improving-navigation-on-the-cyber-security-hub-homepage), team cho người dùng gom nội dung theo cách họ thấy hợp lý. Team thử 2 kiểu cấu trúc: theo chủ đề và theo hành trình. Kết quả là 4 mục mới gọi theo việc cần làm, gồm củng cố an ninh mạng, lập kế hoạch ứng phó, xử lý sự cố, tài nguyên và hỗ trợ. Người tham gia xếp nội dung vào cấu trúc mới với mức đồng thuận cao hơn hẳn cấu trúc cũ, và ít do dự hơn. Khi nào không nên dùng và khi nào dễ lạm dụng? ---------------------------------------------- **Khi câu hỏi là về luồng thao tác:** kết quả sort chỉ cho biết cách nhóm thông tin, không cho biết người dùng đi qua các bước thế nào. [Hướng dẫn của Maze](https://maze.co/guides/ux-research/card-sorting/) lấy ví dụ quả cà chua. Người tham gia xếp cà chua vào nhóm trái cây, trong khi ở siêu thị nó nằm ở quầy rau. Muốn biết người dùng hoàn thành một việc ra sao thì cần Usability Testing hoặc Tree Testing. **Khi sản phẩm chưa có nội dung rõ ràng:** thẻ ghi những tính năng còn trên giấy, chưa ai hiểu là gì, sẽ cho kết quả đoán mò. Hãy chốt danh sách nội dung trước rồi mới sort. **Khi coi biểu đồ cây là menu cuối cùng:** kết quả sort là tín hiệu, không phải bản thiết kế. Team vẫn phải cân nhắc mục tiêu kinh doanh, số lượng mục trên menu, nội dung sẽ thêm trong tương lai, rồi kiểm lại bằng Tree Testing. **Khi làm Card Sorting để có slide báo cáo:** chạy phiên với 3 đồng nghiệp, ra kết quả giống hệt cấu trúc đang có, rồi ghi “đã kiểm chứng với người dùng”. Phiên như vậy chỉ xác nhận lại điều team đã tin, không thêm hiểu biết nào mới. Câu hỏi thường gặp về Card Sorting ---------------------------------- ### Card Sorting cần bao nhiêu người tham gia? Khoảng 15 người cho phần lớn dự án, theo khuyến nghị của Jakob Nielsen năm 2004, và 30 người cho dự án lớn. Phiên moderated để lấy lý do có thể dùng ít người hơn, nhưng khi đó các con số phần trăm chưa đáng tin: theo cùng nghiên cứu, 5 người chỉ cho độ tương quan 0,75. ### Nên dùng bao nhiêu thẻ? Không có con số chuẩn. Các khuyến nghị dao động từ 20 tới 200 thẻ, và công cụ online bắt đầu khó dùng khi gần 100 thẻ. Nội dung quá nhiều thì chia thành vài phiên theo từng khu vực của sản phẩm. ### Card Sorting là nghiên cứu định tính hay định lượng? Có thể là cả hai. Phiên moderated với ít người cho dữ liệu định tính: lý do, cách gọi tên, chỗ người tham gia lưỡng lự. Phiên online với vài chục người cho dữ liệu định lượng như ma trận tương đồng và tỉ lệ đồng thuận. ### Làm Card Sorting mất bao lâu? Phần lớn thời gian nằm ở khâu chuẩn bị thẻ và tuyển đủ người, không nằm ở phiên sort. Ở dự án SunWeb, mỗi phiên mất khoảng 30-40 phút và phần phân tích khoảng 2 giờ. Đợt online có thể chạy song song nhiều người cùng lúc, nên nút thắt là tìm đúng người dùng mục tiêu. Kết luận -------- Card Sorting nhắc người làm UI/UX một điều dễ quên: cấu trúc hợp lý với team chưa chắc hợp lý với người dùng. Mỗi lần đặt tên một mục menu, designer đang đoán người dùng sẽ tìm ở đâu, và Card Sorting cho phép thay phỏng đoán đó bằng dữ liệu chỉ với vài chục tấm thẻ. Trên lộ trình UI/UX Product Designer tại TELOS Academy, khóa Nhập môn về UX Design đi qua kiến trúc thông tin, user flow, wireframe và Usability Testing. Nền tảng đó giúp bạn biết kết quả sort đi vào bước nào của quy trình, và kiểm lại cấu trúc mới ra sao trước khi vẽ giao diện. Nếu bạn muốn những quyết định điều hướng của mình có lý do để bảo vệ trước team, hãy bắt đầu từ [khóa Nhập môn về UX Design](https://academy.telos.vn/khoa-hoc-nhap-mon-ve-ux-design/).